Việt Nam tự chủ vật liệu đá nhân tạo và bài toán vươn ra toàn cầu

Nghiên cứu vật liệu đá nhân tạo giúp chuyên gia Việt Nam làm chủ chuỗi sản xuất cao. Thành tựu này đã tháo gỡ nút thắt phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu đắt đỏ. Nhờ vậy, sản phẩm trong nước tự tin cạnh tranh tại các thị trường quốc tế khắt khe.

Hồ sơ đề nghị Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt 7 ghi nhận công trình vật liệu đá nhân tạo

Theo công bố từ cơ quan quản lý Cục Thông tin khoa học, Hội đồng cấp Nhà nước đã họp phiên toàn thể. Phiên họp nhằm xem xét các công trình khoa học công nghệ tiêu biểu trên cả nước. Kết quả có 11 công trình được đề nghị trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh. Trong danh sách này, lĩnh vực y học đóng góp 5 công trình nghiên cứu chuyên sâu.

Đại diện nổi bật trong lĩnh vực công nghiệp là cụm công trình vật liệu đá nhân tạo. Đề tài do Tập đoàn Phượng Hoàng Xanh A&A chủ trì thực hiện từ nhiều năm qua. Mục tiêu chính là giải quyết bài toán nâng cao giá trị tài nguyên khoáng sản quốc gia.

Theo dữ liệu Bộ Khoa học và Công nghệ tại cổng thông tin điện tử của Bộ, đề tài tập trung vào 4 lĩnh vực chính. Các hướng này gồm chế tạo polymer và sản xuất cốt liệu cristobalite. Ngoài ra, nhóm còn cải tiến khâu tạo vân đá và áp dụng giải pháp hướng đến Net Zero.

Giải mã bước đột phá tự chủ công nghệ vật liệu đá nhân tạo

Trước đây, các cơ sở chế tác đá tại Việt Nam hoàn toàn phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu. Tình trạng này khiến chi phí đầu vào luôn chịu nhiều rủi ro biến động giá. Quy trình chế tạo vật liệu đá nhân tạo đòi hỏi kiểm soát polymer rất nghiêm ngặt. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu đã cải tiến cấu trúc hóa học rất bài bản. Họ tổng hợp thành công nhựa polyester không no có khả năng chống tia UV và bền thời tiết cao.

Doanh nghiệp đã đầu tư xây dựng Nhà máy sản xuất Hóa chất Phenikaa để phục vụ sản xuất. Tổng vốn đầu tư cho cơ sở hóa chất này là 476.536 tỷ đồng. Cơ sở đạt công suất thiết kế 25.000 tấn/năm đối với nhựa polyester không no và polymer tiên tiến. Nhờ đó, trong giai đoạn 2021-2025 nhà máy sản xuất hơn 69.210 tấn nhựa phục vụ sản xuất. Hoạt động tự sản xuất nhựa góp phần tạo thêm gần 2.841 tỷ đồng doanh thu cho đơn vị.

Tự chủ nguồn cốt liệu cristobalite và Bio-Quartz

Song song với polymer, nguồn cốt liệu siêu mịn cũng được nội địa hóa thành công. Theo hồ sơ khoa học, dây chuyền sản xuất vật liệu cristobalite có công suất đạt 80.000 tấn/năm. Đồng thời, công suất sản xuất vật liệu Bio-Quartz ở giai đoạn đầu đạt 20.000 tấn/năm. Như vậy, tổng công suất hai loại cốt liệu cristobalite và Bio-Quartz đạt 100.000 tấn/năm. Năng lực này giúp đơn vị tự chủ trọn vẹn nguồn cát đã qua chế biến sâu.

Hiệu quả kinh tế và thị trường của vật liệu đá nhân tạo Make in Vietnam

Làm chủ vật liệu đá nhân tạo tạo ra lợi thế cạnh tranh lớn về chi phí. Sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn thẩm mỹ cao với đường vân tinh xảo. Hơn nữa, đá thành phẩm còn có độ bền cao cùng khả năng chống bám bẩn trên bề mặt.

Hiệu quả thương mại của công trình được chứng minh qua những con số tăng trưởng rõ rệt. Cụ thể, tổng doanh thu xuất khẩu sản phẩm đá nhân tạo giai đoạn 2019-2025 đạt 27.063 tỷ đồng. Hơn nữa, doanh thu xuất khẩu chiếm bình quân 82% tổng doanh thu đá nhân tạo.

Về cơ cấu thị trường, thị trường Bắc Mỹ chiếm 87% tổng doanh thu xuất khẩu trong giai đoạn này. Trong khi đó, các thị trường ngoài Bắc Mỹ chiếm 13% tổng doanh thu xuất khẩu trong giai đoạn này. Sự hiện diện tại Bắc Mỹ khẳng định uy tín vật liệu kỹ thuật cao của Việt Nam.

Độ tin cậy của quy trình nghiên cứu và triển vọng phát triển bền vững

Cụm công trình nghiên cứu vật liệu đá nhân tạo này đã vượt qua các phiên đánh giá khắt khe. Mọi dữ liệu về độ bền và tính năng cơ lý đều được kiểm tra độc lập. Quá trình kiểm tra diễn ra qua thực tiễn vận hành sản xuất quy mô lớn.

Chúng tôi nhận định triển vọng tăng trưởng của ngành vật liệu xuất khẩu vẫn rất khả quan. Tức Thời ước tính hơn 80% thị phần xuất khẩu duy trì ổn định tại các thị trường phát triển. Kết quả này đến từ rào cản kỹ thuật vững chắc và lượng khách hàng lâu năm.

Bên cạnh đó, nhóm tác giả đang đẩy mạnh ứng dụng robot tự động hóa nhiều trục. Giải pháp này giúp tối ưu hóa độ đồng đều của vân đá tự nhiên trên từng tấm sản phẩm. Ngoài ra, quy trình tái sinh dung môi đóng góp thiết thực vào mục tiêu giảm phát thải carbon. Cùng với khám phá vũ trụ tại mặt trăng mini 2026 QQ8, ngành khoa học vật liệu đang tiến bước vững chắc. Bạn đọc có thể theo dõi thêm các bài viết mới tại chuyên mục Khoa học trên Tức Thời.

Nguồn tham khảo

• Cổng Thông tin điện tử Bộ Khoa học và Công nghệ: Đá nhân tạo Việt Nam – Từ nghiên cứu vật liệu đến thị trường quốc tế
• Cổng Thông tin điện tử Bộ Khoa học và Công nghệ: Cụm công trình nghiên cứu đá nhân tạo cao cấp được đề nghị xét Giải thưởng Nhà nước
• Cục Thông tin, Thống kê và Đánh giá khoa học – Bộ Khoa học và Công nghệ: 12 công trình khoa học và công nghệ được đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước
• Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam: Làm chủ công nghệ và tự động hóa – Bước đột phá đưa đá nhân tạo Việt Nam vươn tầm thế giới