Lộ trình đưa người lên Mặt Trăng của chương trình Artemis
Sau thời đại Apollo, chương trình Artemis là dự án lớn nhất của NASA. Kế hoạch này mở ra bước ngoặt mới. Dự án hướng đến mục tiêu đưa con người trở lại bề mặt Mặt Trăng. Đây cũng là bước đệm then chốt cho các chuyến bay lên Sao Hỏa sau này.
Những cột mốc thử nghiệm của chương trình Artemis
NASA phân chia chiến dịch thành từng giai đoạn kiểm tra nghiêm ngặt. Mỗi bước đi đều bảo đảm an toàn tối đa cho phi hành đoàn. Cơ quan này theo dõi sát sao kế hoạch khám phá không gian sâu qua từng đợt phóng.
Chuyến bay mở màn
Chuyến bay Artemis I không người lái đã mở màn chiến dịch. Tên lửa cất cánh từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy tại Florida. Hành trình Artemis I kéo dài 25,5 ngày. Tàu Orion đã bay ổn định ở khoảng cách 268.563 dặm từ Trái Đất. Đồng thời, con tàu còn bay qua vùng tối của Mặt Trăng với khoảng cách lên tới 43.471 dặm. Nhờ đó, các kỹ sư đã thu thập dữ liệu giá trị. Tấm khiên chắn nhiệt và hệ thống định vị đều đạt chuẩn.
Sau đó, nhiệm vụ có người lái Artemis II được ấn định phóng vào ngày 01/04/2026. Đây là bước ngoặt lớn của dự án. Bốn phi hành gia đã bay vòng quanh Mặt Trăng. Hành trình này kéo dài gần 10 ngày. Chuyến bay chứng minh hệ thống hỗ trợ sinh mệnh trên tàu Orion vận hành hoàn toàn ổn định.
Trụ cột công nghệ của chương trình Artemis: Hệ thống SLS và tàu Orion
Thành công của dự án phụ thuộc vào hệ thống tên lửa đẩy Space Launch System (SLS). Phương tiện này được thiết kế để thay thế vai trò của đội tàu con thoi. Tên lửa sử dụng bốn động cơ nhiên liệu lỏng RS-25 kết hợp cùng hai tầng đẩy phụ nhiên liệu rắn. Sự kết hợp này tạo ra lực gia tốc cực mạnh để đưa phi thuyền thoát khỏi trọng trường Trái Đất.
Sức mạnh tên lửa SLS trong chương trình Artemis
Theo tài liệu kỹ thuật từ trang thông số NASA, cấu hình SLS Block 1 có chiều cao 322 ft. Chiều cao này tương đương xấp xỉ 98 mét khi đứng trên bệ phóng. Nó cao hơn cả Tượng Nữ thần Tự do tại New York. Khi nạp đủ nhiên liệu, trọng lượng của toàn bộ hệ thống phóng đạt 5.75 triệu pound.
Khi cất cánh, hệ thống tạo ra lực đẩy tối đa đạt 8,8 triệu pound. Con số này cao hơn 15% so với lực phóng của dòng tên lửa Saturn V. Hệ thống SLS Block 1 có lực đẩy rất lớn. Tên lửa có thể đưa hơn 27 tấn hàng hóa lên Mặt Trăng. Khả năng mang tải này vượt xa các dòng tên lửa thương mại hiện nay.
Tiềm năng mở rộng của dòng tên lửa đẩy
Bên cạnh cấu hình hiện tại, các kỹ sư đang chế tạo những phiên bản tên lửa nâng cấp. Cụ thể, biến thể SLS Block 1B có thể mang tải trọng lên tới 38 tấn vào không gian sâu. Tải trọng tăng thêm giúp đưa đồng thời cả tàu Orion và các thiết bị nghiên cứu nặng. Điều này giúp cắt giảm số lần phóng tốn kém.
Hơn nữa, phiên bản SLS Block 2 sẽ cung cấp lực đẩy phóng lên tới 9,4 triệu pound. Cấu hình này sẽ trở thành phương tiện vận tải chủ lực cho các sứ mệnh hướng đến Sao Hỏa. Đi cùng tên lửa phóng, tàu Orion giữ vai trò bảo vệ sự sống cho các phi hành gia.
Phía sau khoang lái là Mô-đun Dịch vụ châu Âu (ESM). Thiết bị do ESA chế tạo nhằm cung cấp điện và oxy. Báo cáo từ Cơ quan Vũ trụ châu Âu nhấn mạnh vai trò của mô-đun ESM. Hợp tác quốc tế giúp nâng cao độ tin cậy của chương trình Artemis.
Điều chỉnh kế hoạch: Thử nghiệm quỹ đạo của chương trình Artemis
Ban đầu, kế hoạch dự kiến đưa người đổ bộ Mặt Trăng ngay trong sứ mệnh Artemis III. Tuy nhiên, NASA đã quyết định điều chỉnh lộ trình để bảo đảm an toàn kỹ thuật.
Kiểm tra ghép nối tàu đổ bộ
Theo bài viết từ trang tin tức Space.com, nhiệm vụ Artemis III dự kiến khởi hành vào năm 2027. Đội bay gồm bốn phi hành gia sẽ hoạt động trên quỹ đạo Trái Đất trong khoảng hai tuần.
Tại đây, tàu Orion sẽ ghép nối thử nghiệm với các hệ thống đổ bộ thương mại. Các mô-đun này do SpaceX và Blue Origin phát triển. Bài kiểm tra giúp đánh giá khả năng truyền dẫn nhiên liệu và độ kín của buồng lái. Kỹ thuật tiếp dầu trên quỹ đạo là thách thức kỹ thuật rất lớn.
Việc diễn tập ghép nối quỹ đạo giúp giảm bớt rủi ro cho các phi hành gia. Đội bay sẽ tích lũy kinh nghiệm xử lý sự cố trong môi trường không gian thực tế.
Triển vọng hạ cánh của chương trình Artemis năm 2028
Mục tiêu lớn nhất của chương trình Artemis là đưa con người trở lại bề mặt Mặt Trăng. Theo kế hoạch từ NASA, chuyến đổ bộ sẽ diễn ra vào năm 2028. Hoạt động này thuộc khuôn khổ sứ mệnh Artemis IV.
Khai thác băng nước tại cực Nam
Địa điểm hạ cánh được lựa chọn là vùng cực Nam Mặt Trăng. Khu vực này có địa hình phức tạp với nhiều miệng hố sâu. Dù vậy, cực Nam chứa lượng băng nước dồi dào. Con người có thể tách băng thành oxy thở và nhiên liệu hydro lỏng. Tài nguyên tại chỗ giúp giảm tải lượng hàng hóa phải vận chuyển từ Trái Đất.
Dựa trên tiến độ thử nghiệm, Tức Thời đưa ra nhận định về lộ trình sắp tới:
Ngoài ra, trạm vũ trụ Gateway xoay quanh Mặt Trăng sẽ đóng vai trò trạm trung chuyển hậu cần. Nhờ đó, chương trình Artemis sẽ duy trì sự hiện diện lâu dài của con người ngoài vũ trụ. Căn cứ này cũng mở đường cho việc nghiên cứu vật lý thiên văn dài hạn.
Tương lai khám phá không gian của chương trình Artemis
Chiến dịch Mặt Trăng mở ra kỷ nguyên mới cho ngành hàng không vũ trụ toàn cầu. Độc giả quan tâm có thể tìm đọc thêm bài viết tại chuyên mục Khoa học của Tức Thời. Nhiều công nghệ vũ trụ cần giải pháp tự động hóa cao. Lĩnh vực này có nét tương đồng với công nghệ xe tự hành trong đời sống.
Giai đoạn 2027–2028 sẽ có các đợt phóng quan trọng. Hai phương tiện Artemis III và Starship sẽ bay thử nghiệm. Đây là những dấu mốc then chốt định hình tương lai thám hiểm vũ trụ của nhân loại.
Nguồn tham khảo
- NASA Space Launch System Reference Guide — Thông số kỹ thuật hệ thống đẩy SLS Block 1, Block 1B và Block 2.
- NASA Artemis I Mission Overview — Dữ liệu hành trình và kết quả thử nghiệm chuyến bay không người lái.
- NASA Artemis II Mission Overview — Chi tiết nhiệm vụ bay quanh Mặt Trăng có người lái.
- NASA Moon to Mars Artemis Program — Lộ trình chiến lược và kế hoạch đổ bộ cực Nam Mặt Trăng.
- European Space Agency Orion ESM — Thông tin kỹ thuật mô-đun dịch vụ châu Âu cho tàu Orion.
- Space.com Artemis Program Reports — Phân tích tiến độ thử nghiệm ghép nối và tàu đổ bộ thương mại.
